spot_img

कोरोना महामारीमा मधुमेहका बिरामीलाई डाइटिसियनको सुझाव

spot_img

यति बेला कोरोना भाइरसको संक्रमण अर्थात कोभिड १९ ले संसारभर महामारीको रुप लिइरहेको छ । कोरोना भाइरसबाट जुन सुकै वर्ग, समुदाय प्रभावित हुन सक्ने भएता पनि बिश्व स्वास्थ्य संगठनका अनुसार मधुमेह जस्ता दिर्घरोग लागेका बिरामीहरु कोरोना संक्रमित हुने र स्वास्थ्य जटिलता बढ्ने उच्च जोखिम समुहमा रहेको उल्लेख गरेको छ ।
चिनको वुहानमा गरिएको अध्ययनमा उक्त शहरमा कोरोनाबाट संक्रमित हुनेमा २५५ बिरामीहरु मधुमेहका थिए र समग्रमा मृत्यु दर पनि यस्ता रोगीहरुमा बढि भएको पाइएको थियो ।
रगतमा ग्लुकोजको मात्रा बढ्नाले प्रत्यक्ष रुपमा शरिरको रोगसँग लड्ने प्रतिरक्षा प्रणाली कमजोर हुने गर्दछ। तसर्थ मधुमेह रोगका बिरामीहरुले आफ्नो रगतमा ग्लुकोजको मात्रालाई सन्तुलित राख्नु पर्दछ ।
कोरोनाबाट बच्न मधुमेहका बिरामीले सामाजिक दुरीका साथै आफ्नो व्यक्तिगत सरसफाई र दैनिक जिवनशैलीमा ध्यान दिनु पर्दछ ।

मधुमेहीले दैनिक जीवनशैली कसरी व्यवस्थापन गर्ने ?

  • डाक्टरको सल्लाह बमोजिम औषधी नियमित समयमा सेवन गर्ने ।
  • लकडाउनका समयावधि थपीन सक्ने हुनाले आफ्नो औषधी थप एक दुई महिनाको लागी पुग्ने गरि छ छैन सुनिश्चित गर्ने र छैन भने समय मै किनेर राख्ने।
  • रगतमा ग्लुकोजको मात्रालाई नियन्त्रीत राख्न दिनमा ६ पटक रुटिन तथा मात्रा मिलाएर खाना खाने (३ पटक ठुलो खाना, ३ पटक सानो खाना)
    ठूलो खाना : बिहानको खाना, दिउसोको खाजा, रातीको खाना
    सानो खाना : बिहानको नास्ता, दिनमा एक पटक फलफुल (खानापछि), साँझमा खाइने खाना (बदाम, भटमास, सातु आदि)
  • यसरी ६ पटक खाँदा हाम्रो रगतमा रहेको ग्लुकोजको मात्रा नियन्त्रित हुन सघाउ पुग्दछ भने शरिरमा चिनीको मात्रा (हाइपोग्लाइसेमिया) पनि घट्न पाउदैन ।
  • खानाको मात्रा सधै मिलाउने, कहिले धेरै कहिले थोरै वा नखाई भोकै नबस्ने र दिइएको औषधि वा इन्सुलिनसंग चिकित्सकले भनेबमोजिम खानाको समय मिलाउने ।
  • शारिरीक रुपले सक्रिय रहने । दिनमा कम्तिमा ३० देखि ४५ मिनेट मुटुको गति बढाउने तवरले व्यायाम गर्ने ।
  • तनाव सकेसम्म कम लिने, रातको समयमा कम्तिमा ७ घण्टा सुत्ने, खाना खाएको दुई घण्टा पछाडी मात्र सुत्ने ।
  • रातको समयमा रगतमा ग्लुकोज घट्दा (हाइपोग्लाइसेमिया) तत्काल प्राथमिक उपचारका लागि सिरानी वा सजिलै भेट्ने ठाउमा चिनिजन्य खानेकुरा जस्तै: चकलेट, ग्लुकोज वा गुलियो जुस राख्ने, बाहिर हिड्दा पनि यस्ता खानेकुरा र डाइबेटिज बिरामी भएको प्रमाण (कार्ड) साथमा लिएर मात्र हिड्ने ।

खानामा के खाने ?

  • दिउँसोको खाजामा सातु, ओट्स, पातलो रोटी (गहुँ, कोदो, फापरको) ,चना, राज्मा, दहि, अण्डा, भुजा, चिउरा आदि सन्तुलित मात्रा मिलाएर समावेश गर्न सकिन्छ ।
  • चिनीको मात्रा कम भएको खानेकुराहरु जस्तैः महि, काक्रा, मुला, प्याज चाहेजति मात्रामा खान सकिन्छ ।
  • उपलब्ध भएसम्म ताजा तथा सिजनल फलफुल दिनमा एकपटक खाने, फलफुल खाँदा बोक्रा सहित खान मिल्ने छ भने बोक्रा सहित नै खाने यसो गर्दा त्यसमा रहेको रेसा (फाइबर) पनि शरिरले प्राप्त गर्दछ । हाम्रो शरिरमा फाइबरका धेरै फाइदाहरु छन् ।
  • अति प्रशोधित खाना जस्तैः बिस्कुट, चाउचाउ, चिप्स, गुलियो पेय पदार्थहरु आदि सकेसम्म नखाने ।
  • आकस्मिक रुपमा ग्लुकोज घटेको लक्षण देखिएमा (अत्यधिक भोक, कमजोरी महशुस हुनु, चिटपिट पसिना आउनु, मुटुको ढुकढुकी बढ्नु, रिंगटा, आखा अगाडी अध्यारो हुनु) तुरुन्त चिनिजन्य खानेकुरा जस्तै: चकलेट, ग्लुकोज वा गुलियो जुस खानुपर्छ । पटक पटक यस्तो लक्षण देखिएमा तुरुन्त आफ्नो चिकित्सकलाई सम्पर्क गर्ने ।

(डाइटिसियन, डाइबेटिज तथा इन्डोक्राइनोलोजी सेन्टर तथा सुमेरु अस्पताल)

1 COMMENT

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here

भर्खरै

नियन्त्रण भएन तरकारीमा विषादी

काठमाडौँ । काठमाडौ उपत्यकामा भित्रिने तरकारीमा विषादीको अवशेष खान मिल्नेभन्दा बढि मात्रामा पाइएको छ । कालीमाटी तरकारी तथा फलफूल...

विद्यालय खाजाको मेनुमा फर्सिको खीरदेखि कोदोको हलुवासम्म

काठमाडौं । शिक्षा, विज्ञान तथा प्रविधि मन्त्रालय अन्तरगतको शिक्षा तथा मानव स्रोत विकास केन्द्रले बालबालिकालाई विद्यालयमा दिइने दिवा खाजाको...

सिकलसेल एनेमियाका बिरामीको निःशुल्क उपचार माग

बाँके । थारू समुदायको बाहुल्यता रहेका विभिन्न जिल्लाका सिकलसेल एनेमियाका बिरामीलाई निःशुल्क उपचार गर्न माग गरिएको छ । बाँके...

खाद्य अधिकार कार्यान्वयन गर्न माग

सप्तरी । खाद्य अधिकारको विषयमा संविधान र कानुनमा भएको व्यवस्था व्यवहारमा कार्यान्वयन हुनुपर्ने माग आज यहाँ आयोजित कार्यक्रमका सहभागीहरुले...
spot_img

अन्य सम्बन्धित